3 okręty podwodne A26 dla Polski. Program Orka po 30 latach w finale
Trzy okręty A26 kupione dla Marynarki Wojennej RP
W Gdyni odbyły się polsko-szwedzkie konsultacje międzyrządowe, które przyniosły jeden z najważniejszych rezultatów dla polskich sił morskich od wielu lat. W trakcie spotkania podpisano umowę na zakup trzech okrętów podwodnych A26 dla Marynarki Wojennej RP w ramach programu Orka. To właśnie ten dokument został wskazany jako najważniejsza umowa w historii polskiej Marynarki Wojennej. Miejscem rozmów była Gdynia, czyli główny ośrodek polskiej marynarki, co dodatkowo podkreśliło znaczenie całego wydarzenia.
Decyzja zamyka wieloletni etap przygotowań i negocjacji wokół programu Orka. Jak podkreślono podczas spotkania, projekt przez 30 lat nie mógł doczekać się rozstrzygnięcia. Teraz wszedł w fazę finalizacji, a podpisana umowa oznacza przejście od zapowiedzi do realizacji. Dla wojska oznacza to rozpoczęcie procesu pozyskiwania nowego sprzętu, a dla państwa wejście w długoterminową współpracę z partnerem zagranicznym nie tylko przy zakupie, ale też przy dalszych działaniach przemysłowych.
"Bardzo się cieszę, że w tym symbolicznym miejscu finalizujemy kolejny etap naszej przyjacielskiej współpracy ze Szwecją. Podpisaliśmy dzisiaj wiele umów, w tym tę o zakupie 3 okrętów podwodnych dla Marynarki Wojennej RP"
Donald Tusk, Prezes Rady Ministrów
"Włożyliśmy bardzo dużo wysiłku i starań, aby faktem stało się nie tylko podpisanie wielu dzisiaj dokumentów, w tym tej znaczącej umowy o programie Orka i zakupie łodzi podwodnych, ale także wielu innych dziedzinach"
Donald Tusk, Prezes Rady Ministrów
"Pokolenia marynarzy czekały na ten dzień. Program Orka przez 30 lat nie mógł znaleźć swojego finału. Udało się to dopiero rządowi Premiera Donalda Tuska"
Władysław Kosiniak-Kamysz, minister obrony narodowej
"To dzień historyczny. To duży kamień milowy - 3 szwedzkie łodzie podwodne A26 staną się własnością Polski. To bardzo duże przedsięwzięcie. Mówimy o 50 miliardach szwedzkich koron, jak to wszystko się połączy"
Ulf Kristersson, premier Królestwa Szwecji
- Polska kupi 3 okręty podwodne A26 w ramach programu Orka.
- Podpisanie umowy nastąpiło w Gdyni podczas polsko-szwedzkich konsultacji międzyrządowych.
- Program Orka przez 30 lat nie doczekał się finału.
- Skala przedsięwzięcia została oszacowana na 50 miliardów koron szwedzkich.
- Konsultacje odbyły się w ramach Partnerstwa Strategicznego odnowionego w listopadzie 2024 roku w Harpsund.
Znaczenie tej decyzji wykracza poza sam zakup uzbrojenia. Okręty podwodne są jednym z najtrudniejszych i najbardziej wymagających elementów wyposażenia marynarki wojennej. Ich pozyskanie wpływa na zdolność prowadzenia działań na morzu, odstraszania zagrożeń i zabezpieczania newralgicznych akwenów. W praktyce chodzi o zwiększenie możliwości działania Polski na Bałtyku, który pozostaje obszarem szczególnie wrażliwym z punktu widzenia bezpieczeństwa regionu.
Podczas rozmów podkreślano też, że podpisanie tej umowy nie było jedynym rezultatem spotkania. Strony zawarły wiele porozumień, które mają poszerzyć zakres współpracy. Program Orka został przedstawiony jako największy element tego pakietu, ale zarazem jako początek kolejnych wspólnych działań. W wypowiedziach przedstawicieli obu rządów regularnie powracał wątek trwałości i długofalowości współpracy.
Nowy etap współpracy Polski i Szwecji na Bałtyku
Spotkanie w Gdyni zostało przedstawione jako potwierdzenie wejścia relacji polsko-szwedzkich w nowy etap strategicznego partnerstwa. Oba państwa już wcześniej współpracowały na rzecz bezpieczeństwa Morza Bałtyckiego, a obecne ustalenia mają ten kierunek wzmocnić. Chodzi zarówno o kwestie polityczne, jak i wojskowe oraz przemysł obronny. Jednym z efektów tej współpracy jest ustanowienie Paktu dla Morza Bałtyckiego.
Założeniem paktu ma być wspólne działanie na rzecz bezpiecznego Bałtyku, wolnego od aktywności rosyjskiej floty cieni, prowokacji i zagrożeń militarnych. W praktyce oznacza to koordynację stanowisk i rozbudowę wspólnych narzędzi reagowania. Z perspektywy mieszkańców regionu Morza Bałtyckiego to kwestia bezpośrednio związana z bezpieczeństwem szlaków transportowych, infrastruktury i stabilności otoczenia międzynarodowego. Podczas konsultacji zaznaczono, że Polska i Szwecja mają zbieżną ocenę zagrożeń dla bezpieczeństwa Europy.
"Mamy ambitne plany, żeby ten wielki projekt Orka był zaledwie etapem, a nie finałem naszej współpracy"
Donald Tusk, Prezes Rady Ministrów
"To nie są proste zakupy w jedną czy drugą stronę, ale autentyczna, prawdziwie partnerska współpraca z korzyścią dla obu przemysłów"
Donald Tusk, Prezes Rady Ministrów
"Robimy to wszystko także dla naszych dzieci i wnuków, aby nasz region, nasze państwa, Morze Bałtyckie były obszarem pokoju, bezpieczeństwa, a nie tak jak bywa dzisiaj, obszarem niepokoju i zagrożeń"
Donald Tusk, Prezes Rady Ministrów
"Razem ze Szwecją jesteśmy odpowiedzialni za budowę nowej architektury bezpieczeństwa dla Morza Bałtyckiego i NATO"
Władysław Kosiniak-Kamysz, minister obrony narodowej
"Relacje między Polską i Szwecją są najlepsze w całej historii. Są one głębsze i silniejsze niż kiedykolwiek wcześniej. Jesteśmy sojusznikami w NATO, partnerami strategicznymi w Unii Europejskiej, sąsiadami na Morzu Bałtyckim"
Ulf Kristersson, premier Królestwa Szwecji
Współpraca ma mieć charakter dwustronny, a nie jednostronny. Obok zakupu polskich okrętów podwodnych wskazano również na pozyskanie przez Szwecję okrętu ratowniczego i zestawów Piorun. Taki układ ma potwierdzać, że oba kraje występują jako równorzędni partnerzy. Dla polskiego przemysłu obronnego oznacza to szansę na rozwój własnych zdolności produkcyjnych i technologicznych oraz na udział w projektach o dużej skali.
W rozmowach uczestniczyli nie tylko szefowie rządów, ale także ministrowie odpowiedzialni za obronę narodową, sprawy zagraniczne, finanse, kulturę i dziedzictwo narodowe oraz infrastrukturę. Pokazuje to, że zakres konsultacji nie ograniczał się wyłącznie do obronności. Formalną podstawą spotkania było odnowione Partnerstwo Strategiczne podpisane w Harpsund w listopadzie 2024 roku. To właśnie w jego ramach prowadzono obecne uzgodnienia i rozwijano kolejne obszary współpracy między państwami.
Bezpieczeństwo regionu i dalsze wsparcie dla Ukrainy
W trakcie konsultacji mocno wybrzmiał temat bezpieczeństwa całego regionu Morza Bałtyckiego. Polska i Szwecja zadeklarowały dalszą współpracę na rzecz utrzymania pokoju i stabilności w tej części Europy. Wskazano, że oba państwa odgrywały istotną rolę w budowaniu współpracy regionalnej, która zwiększyła poziom bezpieczeństwa obywateli krajów nadbałtyckich. Dodatkowym czynnikiem wzmacniającym ten układ było przystąpienie Szwecji do NATO.
Obie strony podzielają także stanowisko w sprawie dalszego wsparcia Ukrainy wobec rosyjskiej agresji. Tę zgodność potraktowano jako jeden z fundamentów wspólnej polityki bezpieczeństwa. Jednocześnie podkreślono, że bezpieczeństwo Bałtyku wymaga zdecydowanych działań wobec zagrożeń hybrydowych i militarnych. W tym kontekście zakup nowych okrętów podwodnych dla Polski został wpisany w szerszy plan budowy nowej architektury bezpieczeństwa dla regionu i Sojuszu Północnoatlantyckiego.
Harmonogram najważniejszych wydarzeń jest już czytelny. Najpierw w listopadzie 2024 roku odnowiono Partnerstwo Strategiczne w Harpsund. Następnie w Gdyni przeprowadzono polsko-szwedzkie konsultacje międzyrządowe i podpisano pakiet porozumień, w tym umowę dotyczącą programu Orka. Kolejny etap to realizacja kontraktu na trzy okręty A26 oraz rozwój współpracy przemysłowej, wojskowej i politycznej zapisanej w nowych uzgodnieniach.
Dla Polski oznacza to zamknięcie jednego z najdłużej oczekujących programów modernizacyjnych w marynarce wojennej. Dla Szwecji to rozszerzenie współpracy z sąsiadem i sojusznikiem z regionu Morza Bałtyckiego. Dla obu państw jest to jednocześnie sygnał, że polityka bezpieczeństwa coraz mocniej opiera się na konkretnych kontraktach, wspólnych zakupach i rozbudowie przemysłów obronnych. Właśnie w takim układzie wpisano program Orka i cały pakiet uzgodnień podpisanych w Gdyni.